สรรพากรมาตรวจทำไงดี?

อัปเดตล่าสุด 2 ก.ย. 2569

เขียนโดย พี่นุ้ย (ภคมน ปิยะธนาธร) — Founder & CEO | นักบัญชีผู้เชี่ยวชาญด้านภาษี · ประสบการณ์ด้านบัญชีกว่า 20 ปี เชี่ยวชาญด้านภาษี การวางระบบบัญชี และการดูแลบัญชีสำหรับธุรกิจออนไลน์

สรรพากรมาตรวจ ทำอย่างไร: ขอดูหนังสือ/บัตรเจ้าหน้าที่ ไม่ต้องตอบทันทีถ้าไม่แน่ใจ เตรียมเอกสาร 7 ชุด และให้นักบัญชีเข้าร่วม — แยก 3 รูปแบบการตรวจ (เชิญพบ / ตรวจปฏิบัติการ / หมายเรียก) และสิทธิ์ที่ผู้เสียภาษีมี

โทรศัพท์จากสรรพากร หรือหนังสือเชิญพบ คือช่วงเวลาที่เจ้าของธุรกิจใจหาย — แต่การตรวจส่วนใหญ่จบได้ดีถ้าเตรียมตัวถูกวิธี บทความนี้บอกว่าต้องทำอะไร ห้ามทำอะไร และมีสิทธิ์อะไรบ้าง

คำตอบสั้น: เมื่อสรรพากรติดต่อมา ให้ (1) ตั้งสติ ขอดูหนังสือ/บัตรเจ้าหน้าที่ และจดชื่อ-หน่วยงาน (2) ไม่ต้องตอบคำถามที่ไม่แน่ใจทันที — ตอบว่า "ขอตรวจสอบเอกสารก่อน" ได้ (3) เตรียมเอกสารตามที่ขอให้ครบ ไม่มากไม่น้อยกว่านั้น (4) ให้นักบัญชีหรือที่ปรึกษาเข้าร่วมทุกครั้ง — ให้ความร่วมมือแต่ไม่ต้องรีบเซ็นรับรองตัวเลขใดๆ จนกว่าจะตรวจสอบแล้ว

รู้ก่อนว่าโดนตรวจแบบไหน

ส่วนใหญ่เริ่มจากแบบแรก — ชี้แจงดีตั้งแต่รอบนี้ มักไม่ลามไปรอบถัดไป

สิ่งที่ควรทำทันที

• ขอดูหนังสือ/หมาย และบัตรประจำตัวเจ้าหน้าที่ จดชื่อ ตำแหน่ง สำนักงานสรรพากรพื้นที่ เบอร์ติดต่อ
• อ่านให้ชัดว่าขอตรวจเรื่องอะไร ปีไหน เอกสารอะไร — เตรียมตามนั้น ไม่ต้องยกทั้งตู้ไปให้
• โทรหานักบัญชี/ที่ปรึกษาก่อนตอบประเด็นสำคัญ — ขอเลื่อนนัดเพื่อเตรียมเอกสารได้ (ภายในเวลาที่เหมาะสม)
• ให้ความร่วมมือและสุภาพ — ท่าทีเป็นมิตรช่วยได้มากกว่าที่คิด แต่ไม่ต้องคุยเกินที่ถาม
• จดบันทึกทุกครั้ง — ใครถามอะไร ตอบอะไร ส่งเอกสารอะไรไป (ทำสำเนาไว้เสมอ)

สิ่งที่ห้ามทำ

• ❌ โกหกหรือแต่งเอกสาร — จากประเด็นภาษีธรรมดา กลายเป็นคดีอาญาทันที
• ❌ ทำลาย/ลบข้อมูล — ผิดกฎหมายและทำให้ถูกประเมินตามดุลพินิจ (มักสูงกว่าจริง)
• ❌ เซ็นรับรองยอดที่ยังไม่ได้ตรวจ — เซ็นแล้วอุทธรณ์ยาก
• ❌ ตอบแทนนักบัญชีเรื่องเทคนิค ถ้าไม่แน่ใจ — "ขอให้นักบัญชีชี้แจง" เป็นคำตอบที่ถูกต้อง
• ❌ เสนอผลประโยชน์ใดๆ แก่เจ้าหน้าที่

เอกสาร 7 ชุดที่มักถูกขอ

• แบบภาษีที่ยื่นไว้ (ภ.ง.ด.50/51/90/94, ภ.พ.30) พร้อมใบเสร็จ
• งบการเงิน + งบทดลอง + สมุดบัญชีแยกประเภท
• รายงานภาษีซื้อ–ภาษีขาย + ใบกำกับภาษี (กิจการ VAT)
• รายการเดินบัญชีธนาคาร (statement) ทุกบัญชีของกิจการ
• เอกสารรายได้: ใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จ รายงานยอดขายจากแพลตฟอร์ม
• เอกสารรายจ่าย: ใบเสร็จ ใบกำกับภาษีซื้อ สัญญา หลักฐานหัก ณ ที่จ่าย
• เอกสารนิติบุคคล: หนังสือรับรอง บอจ.5 รายงานประชุม สัญญาเช่า

ประเด็นที่สรรพากรมักโฟกัส

• ยอดขายที่ยื่น vs เงินเข้าบัญชี vs ข้อมูลจากแพลตฟอร์ม (ดู รับโอนเงินบ่อยเสียภาษีไหม)
• รายจ่ายที่ไม่มีเอกสาร หรือรายจ่ายต้องห้าม
• ภาษีซื้อที่ใช้สิทธิ์ไม่ถูก / ใบกำกับภาษีปลอม
• เงินกู้ยืมกรรมการ เงินเดือนกรรมการ สวัสดิการ
• สต๊อกสินค้าไม่ตรงกับรายงาน

หลังการตรวจ

> 💬 ได้รับหนังสือจากสรรพากร ยังไม่รู้จะเริ่มตรงไหน? ทักไลน์ @deworkac ส่งรูปหนังสือมา ทีมช่วยอ่านประเด็นและวางแนวชี้แจงให้ก่อนวันนัด

สรุป

โดนตรวจไม่ใช่จุดจบ — ขอดูหนังสือ อ่านประเด็นให้ชัด เตรียมเอกสารตามที่ขอ ให้นักบัญชีเข้าร่วม ไม่โกหก ไม่ทำลายหลักฐาน และไม่เซ็นรับรองยอดที่ยังไม่ตรวจ — ส่วนใหญ่จบได้ในรอบชี้แจงถ้าเตรียมดี

อ่านต่อ: สรรพากรตรวจอะไรบ้าง · โดนเรียกภาษีย้อนหลังหลายปี

📥 โหลดฟรี: Checklist เตรียมตัวก่อนพบสรรพากร — ทักไลน์ @deworkac พิมพ์ "สรรพากร"

ให้ Dework เป็นตัวแทนชี้แจงและเตรียมเอกสารรับการตรวจ (Tax Audit Support) — บริการวางแผนภาษี นัดปรึกษาฟรี 15 นาที

> ⚠️ ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะราย · อ้างอิง: ม.19, ม.23, ม.30, ม.88/4 ประมวลรัษฎากร

❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

สรรพากรมาตรวจต้องทำอย่างไร?

ขอดูหนังสือและบัตรเจ้าหน้าที่ อ่านให้ชัดว่าขอตรวจเรื่องอะไร เตรียมเอกสารตามที่ขอ ให้นักบัญชีเข้าร่วม ให้ความร่วมมืออย่างสุภาพ แต่ไม่ต้องตอบคำถามที่ไม่แน่ใจทันทีและไม่เซ็นรับรองตัวเลขที่ยังไม่ได้ตรวจสอบ

สรรพากรมักขอเอกสารอะไร?

แบบภาษีที่ยื่นไว้ งบการเงิน รายงานภาษีซื้อ-ขายและใบกำกับภาษี รายการเดินบัญชีธนาคาร เอกสารรายได้และรายจ่าย และเอกสารนิติบุคคล เช่น หนังสือรับรองและรายงานการประชุม

ถ้าไม่เห็นด้วยกับผลการตรวจทำอย่างไร?

เมื่อได้รับหนังสือแจ้งการประเมิน มีสิทธิ์ยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ภายใน 30 วัน และถ้ายังไม่พอใจคำวินิจฉัย ฟ้องต่อศาลภาษีอากรได้ภายใน 30 วันถัดไป