บริษัทต้องทำบัญชีอะไรบ้าง?
เขียนโดย พี่นุ้ย (ภคมน ปิยะธนาธร) — Founder & CEO | นักบัญชีผู้เชี่ยวชาญด้านภาษี · ประสบการณ์ด้านบัญชีกว่า 20 ปี เชี่ยวชาญด้านภาษี การวางระบบบัญชี และการดูแลบัญชีสำหรับธุรกิจออนไลน์
บริษัทต้องทำบัญชีอะไรบ้างตาม พ.ร.บ.การบัญชี: สมุดรายวัน บัญชีแยกประเภท บัญชีสินค้า + เอกสารประกอบเก็บ 5 ปี, ต้องมีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติ, งบการเงินผ่าน CPA, รายงาน VAT, ทะเบียนทรัพย์สิน — พร้อมตารางว่าใครรับผิดชอบอะไร และโทษถ้าไม่ทำ
จดบริษัทเสร็จ หลายคนคิดว่า "จ้างสำนักงานบัญชีแล้วจบ" — แต่กฎหมายกำหนดหน้าที่ของ บริษัท และ กรรมการ ไว้ชัดเจน ต่อให้จ้างคนทำ ความรับผิดยังอยู่ที่บริษัท บทความนี้ไล่ให้ครบว่าต้องมีบัญชีอะไร เอกสารอะไร และใครต้องทำ
คำตอบสั้น: บริษัทจำกัดต้องจัดทำ (1) บัญชีตาม พ.ร.บ.การบัญชี — สมุดรายวัน บัญชีแยกประเภท และบัญชีสินค้า (ถ้ามี) โดย ผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติ (2) เก็บเอกสารประกอบการลงบัญชี ไม่น้อยกว่า 5 ปี (3) จัดทำงบการเงินประจำปี ที่ผ่านผู้สอบบัญชี ยื่น DBD และสรรพากร (4) รายงานภาษี — ภาษีซื้อ-ขาย (ถ้าจด VAT) และแบบภาษีหัก ณ ที่จ่ายรายเดือน — ไม่ทำมีโทษปรับทั้งบริษัทและกรรมการ
1. บัญชีที่กฎหมายบังคับ (พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543)
| บัญชี | คืออะไร | ต้องลงภายใน |
|---|---|---|
| สมุดรายวันทั่วไป / รายวันเฉพาะ | บันทึกทุกรายการตามลำดับวันที่ (ซื้อ ขาย รับ จ่าย) | 15 วันนับจากวันที่เกิดรายการ |
| บัญชีแยกประเภท | รวมยอดแต่ละหัวบัญชี (เงินสด ลูกหนี้ รายได้ ฯลฯ) | 15 วันนับจากวันสิ้นเดือน |
| บัญชีสินค้า | รับ-จ่าย-คงเหลือของสินค้า (กิจการซื้อมาขายไป/ผลิต) | 15 วันนับจากวันที่เกิดรายการ |
ทุกรายการต้องมี เอกสารประกอบ (ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ สัญญา หลักฐานโอน) ที่ระบุชื่อผู้ออก วันที่ รายการ และจำนวนเงิน — รายการที่ไม่มีเอกสารคือรายการที่สรรพากรตัดออกก่อน
2. ใครทำได้ — ผู้ทำบัญชีต้องมีคุณสมบัติ
- บริษัทต้องมี ผู้ทำบัญชี ที่มีวุฒิไม่ต่ำกว่าอนุปริญญา/ปวส. สาขาบัญชี (ทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้าน สินทรัพย์รวมและรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้าน) หรือปริญญาตรีบัญชีขึ้นไปสำหรับกิจการที่ใหญ่กว่านั้น
- ผู้ทำบัญชีต้องขึ้นทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (ระบบ e-Accountant) และเก็บชั่วโมงพัฒนาความรู้ต่อเนื่อง (CPD) ทุกปี
- กรรมการทำเองไม่ได้ ถ้าไม่มีวุฒิ — จึงต้องจ้างพนักงานบัญชีหรือสำนักงานบัญชี ดู เลือกสำนักงานบัญชีอย่างไร
- บริษัทต้องแจ้งชื่อผู้ทำบัญชีต่อ DBD ในแบบ ส.บช.3 พร้อมงบการเงินทุกปี
3. งบการเงินประจำปี
ปิดบัญชีทุก 12 เดือน จัดทำงบแสดงฐานะการเงิน งบกำไรขาดทุน หมายเหตุประกอบงบ → ให้ ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ตรวจสอบ → ประชุมผู้ถือหุ้นอนุมัติภายใน 4 เดือน → ยื่น DBD ภายใน 1 เดือนหลังประชุม และยื่น ภ.ง.ด.50 ภายใน 150 วัน ดู ยื่นงบการเงินภายในกี่วัน
4. รายงานและแบบภาษีรายเดือน
| ถ้าบริษัท... | ต้องทำ | กำหนด |
|---|---|---|
| จด VAT | รายงานภาษีซื้อ รายงานภาษีขาย รายงานสินค้าและวัตถุดิบ + ยื่น ภ.พ.30 | วันที่ 15 ของเดือนถัดไป |
| มีพนักงาน | หักภาษี ณ ที่จ่ายเงินเดือน ยื่น ภ.ง.ด.1 + ประกันสังคม | วันที่ 7 / 15 ของเดือนถัดไป |
| จ่ายค่าบริการ ค่าเช่า ค่าจ้าง | หัก ณ ที่จ่าย ออก 50 ทวิ ยื่น ภ.ง.ด.3/53 | วันที่ 7 ของเดือนถัดไป |
| มีกำไรครึ่งปี | ประมาณการยื่น ภ.ง.ด.51 | ภายใน 2 เดือนหลังครึ่งปี |
ดูภาพรวมทั้งปีใน บริษัทต้องยื่นภาษีอะไรบ้าง
5. ทะเบียนที่ควรมีแม้กฎหมายไม่บังคับชื่อ
ทะเบียนทรัพย์สินและค่าเสื่อม (ต้องมีไว้คำนวณ ค่าเสื่อมราคา) · ทะเบียนลูกหนี้-เจ้าหนี้ · ทะเบียนเช็ค · สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น (ป.พ.พ. บังคับ) · รายงานการประชุม
ไม่ทำโดนอะไร
ไม่จัดทำบัญชี: ปรับไม่เกิน 30,000 + วันละ 1,000 จนกว่าจะทำ · ไม่เก็บเอกสาร: ปรับไม่เกิน 10,000 · ไม่มีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติ: ปรับไม่เกิน 10,000 · กรรมการรับผิดร่วมด้วย รายละเอียดใน ไม่ทำบัญชีมีโทษอะไร
> 💬 เพิ่งจดบริษัท ยังไม่มีระบบอะไรเลย? ทักไลน์ @deworkac ทีมวางผังบัญชี ระบบเอกสาร และปฏิทินภาษีให้ตั้งแต่เดือนแรก
สรุป
สมุดรายวัน + แยกประเภท + สินค้า · เอกสารประกอบเก็บ 5 ปี · ผู้ทำบัญชีต้องมีวุฒิและขึ้นทะเบียน · งบผ่าน CPA ยื่น DBD + สรรพากร · รายงาน VAT และแบบหัก ณ ที่จ่ายรายเดือน · ความรับผิดอยู่ที่บริษัทและกรรมการแม้จ้างคนทำ
อ่านต่อ: เปิดบริษัทใหม่วางระบบบัญชียังไง · บัญชีบริษัทใหม่ต้องเริ่มอะไร
📥 โหลดฟรี: เช็กลิสต์บัญชีและเอกสารที่บริษัทต้องมี (พ.ร.บ.การบัญชี) — ทักไลน์ @deworkac พิมพ์ "เช็กลิสต์บัญชี"
ให้ Dework เป็นผู้ทำบัญชีของบริษัทคุณ ครบทั้งบัญชี ภาษี และงบ — บริการรับทำบัญชี
> ⚠️ ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะราย · อ้างอิง: พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 ม.7–ม.14, ม.19, ม.27–ม.31 · ประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี
❓ คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
บริษัทต้องทำบัญชีอะไรบ้างตามกฎหมาย?
ต้องจัดทำสมุดรายวัน บัญชีแยกประเภท และบัญชีสินค้าสำหรับกิจการที่มีสินค้า พร้อมเอกสารประกอบการลงบัญชีทุกรายการ เก็บไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปี และจัดทำงบการเงินประจำปีที่ผ่านการตรวจสอบจากผู้สอบบัญชีรับอนุญาตยื่นต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและกรมสรรพากร
กรรมการทำบัญชีเองได้ไหม?
ได้เฉพาะกรณีมีคุณสมบัติเป็นผู้ทำบัญชีตามที่กฎหมายกำหนด คือมีวุฒิด้านบัญชีและขึ้นทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ถ้าไม่มีต้องจ้างพนักงานบัญชีหรือสำนักงานบัญชีที่มีผู้ทำบัญชีขึ้นทะเบียน โดยบริษัทยังคงรับผิดชอบความถูกต้องของบัญชี
เอกสารบัญชีต้องเก็บกี่ปี?
พ.ร.บ.การบัญชีกำหนดให้เก็บบัญชีและเอกสารประกอบไม่น้อยกว่า 5 ปีนับแต่วันปิดบัญชี แต่ในทางปฏิบัติควรเก็บอย่างน้อย 10 ปี เพราะกรมสรรพากรประเมินภาษีย้อนหลังได้ถึง 10 ปีในกรณีไม่ยื่นแบบ