ทำบัญชีเอง VS จ้างสำนักงานบัญชี ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี
เขียนโดย พี่นุ้ย (ภคมน ปิยะธนาธร) — Founder & CEO | นักบัญชีผู้เชี่ยวชาญด้านภาษี · ประสบการณ์ด้านบัญชีกว่า 20 ปี เชี่ยวชาญด้านภาษี การวางระบบบัญชี และการดูแลบัญชีสำหรับธุรกิจออนไลน์
เจ้าของธุรกิจมือใหม่มักลังเลว่าจะทำบัญชีเองหรือจ้างสำนักงานบัญชีดี บทความนี้เปรียบเทียบข้อกฎหมาย ต้นทุน และความเสี่ยงให้เห็นภาพชัดเจน
ทำบัญชีเอง VS จ้างสำนักงานบัญชี ต่างกันอย่างไร
คำถามนี้เป็นคำถามแรกๆ ที่เจ้าของธุรกิจเกือบทุกคนต้องเจอ คำตอบไม่ได้ขึ้นอยู่กับความชอบอย่างเดียว แต่มีข้อกำหนดทางกฎหมายเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย โดยเฉพาะถ้าธุรกิจของคุณจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล
ข้อกำหนดทางกฎหมายที่ต้องรู้ก่อน
กรณีบุคคลธรรมดา
ถ้าคุณค้าขายในนามบุคคลธรรมดา ยังไม่ได้จดทะเบียนบริษัท กฎหมายไม่ได้บังคับให้ต้องมี "ผู้ทำบัญชี" ตามพระราชบัญญัติการบัญชี คุณสามารถบันทึกรายรับรายจ่ายเองได้ แต่ยังมีหน้าที่ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาให้ถูกต้องตามรายได้จริง
กรณีนิติบุคคล
เมื่อจดทะเบียนเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลแล้ว กฎหมายกำหนดให้ต้องจัดให้มี "ผู้ทำบัญชี" ที่มีคุณสมบัติตามที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนด เป็นผู้รับผิดชอบจัดทำบัญชีของกิจการ ผู้ทำบัญชีนี้จะเป็นพนักงานประจำของบริษัทเองที่มีคุณสมบัติครบก็ได้ หรือจะใช้บริการสำนักงานบัญชีภายนอกก็ได้
พูดให้ชัดคือ ถ้าคุณเป็นกรรมการบริษัทและไม่ได้มีคุณวุฒิด้านบัญชีตามที่กฎหมายกำหนด การ "ทำบัญชีเอง" ในความหมายที่เป็นผู้ทำบัญชีตามกฎหมายจะทำไม่ได้ ต้องมีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติเข้ามารับผิดชอบเสมอ รายละเอียดคุณสมบัติผู้ทำบัญชีมีเงื่อนไขปลีกย่อยตามทุนจดทะเบียนและประเภทกิจการ แนะนำให้ตรวจสอบกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญให้แน่ใจอีกครั้งก่อนตัดสินใจ
เปรียบเทียบต้นทุนและเวลา
| ประเด็น | ทำบัญชีเอง | จ้างสำนักงานบัญชี |
|---|---|---|
| ค่าใช้จ่ายตรง | ต่ำ หรือไม่มีเลย | มีค่าบริการรายเดือน |
| เวลาที่ต้องใช้ | เจ้าของต้องเรียนรู้และลงมือทำเอง | ไม่ต้องใช้เวลาลงรายละเอียด |
| ความเสี่ยงผิดพลาด | สูงกว่าถ้าไม่มีพื้นฐานบัญชี-ภาษี | ต่ำกว่า เพราะมีผู้เชี่ยวชาญดูแล |
| ความรับผิดชอบทางกฎหมาย | เจ้าของแบกรับเต็มจำนวน | มีสำนักงานบัญชีช่วยดูแลตามขอบเขตงาน |
| เหมาะกับ | บุคคลธรรมดา รายได้ไม่ซับซ้อน | นิติบุคคล หรือธุรกรรมปริมาณมาก |
ต้นทุนที่มองไม่เห็นของการทำบัญชีเองคือ "เวลา" ที่เจ้าของธุรกิจควรใช้ไปกับการหารายได้หรือดูแลลูกค้า ไม่ใช่มานั่งเรียนรู้เรื่องภาษีเอง และความเสี่ยงจากการยื่นภาษีผิดพลาดหรือล่าช้า ซึ่งมีเบี้ยปรับเงินเพิ่มตามกฎหมาย
ทำบัญชีเองเหมาะกับใคร
- ค้าขายในนามบุคคลธรรมดา รายได้และธุรกรรมไม่ซับซ้อน
- มีเวลาศึกษาและติดตามกฎหมายภาษีที่เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ
- ใช้โปรแกรมหรือแอปช่วยบันทึกบัญชีพื้นฐานได้ด้วยตัวเอง
จ้างสำนักงานบัญชีเหมาะกับใคร
- จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล ซึ่งกฎหมายกำหนดให้ต้องมีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติ
- มีธุรกรรมจำนวนมาก หลายช่องทางการขาย หรือมีพนักงาน
- ต้องการงบการเงินที่ถูกต้องสำหรับยื่นกู้ธนาคารหรือหานักลงทุน
- ไม่มีเวลาติดตามรายละเอียดภาษีและกำหนดเวลายื่นแบบต่างๆ
คำถามที่พบบ่อย
กรรมการบริษัทเป็นผู้ทำบัญชีของบริษัทตัวเองได้ไหม
ได้ ถ้ากรรมการท่านนั้นมีคุณสมบัติตามที่กฎหมายกำหนดสำหรับการเป็นผู้ทำบัญชี แต่ถ้าไม่มีคุณสมบัติ ต้องมอบหมายให้ผู้ที่มีคุณสมบัติ ไม่ว่าจะเป็นพนักงานในบริษัทหรือสำนักงานบัญชีภายนอก
บุคคลธรรมดาที่ขายของออนไลน์ต้องจ้างสำนักงานบัญชีไหม
ไม่บังคับตามกฎหมาย แต่ถ้ารายได้เริ่มมาก ธุรกรรมซับซ้อนขึ้น หรือใกล้ถึงเกณฑ์ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม การมีสำนักงานบัญชีช่วยดูแลจะลดความเสี่ยงยื่นภาษีผิดพลาดได้มาก
เริ่มทำบัญชีเองไปก่อน แล้วค่อยเปลี่ยนมาจ้างสำนักงานบัญชีทีหลังได้ไหม
ได้ สำนักงานบัญชีส่วนใหญ่รับงานบัญชีย้อนหลังและช่วยตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลเดิมให้ก่อนเริ่มดูแลต่อ
สรุป
ถ้าเป็นบุคคลธรรมดาที่ธุรกรรมไม่ซับซ้อน ทำบัญชีเองได้และไม่ผิดกฎหมาย แต่ถ้าจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล กฎหมายกำหนดให้ต้องมีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติเข้ามาดูแลเสมอ การจ้างสำนักงานบัญชีจึงมักคุ้มค่ากว่าเมื่อคิดรวมทั้งเวลาและความเสี่ยงที่ลดลง
ไม่แน่ใจว่าธุรกิจของคุณจำเป็นต้องมีผู้ทำบัญชีหรือยัง? ทักมาปรึกษาได้เลยค่ะ ประเมินให้ฟรีตามสถานะธุรกิจจริงของคุณ