ห้างหุ้นส่วนสามัญ vs คณะบุคคล ต่างกันยังไง?
เขียนโดย พี่นุ้ย (ภคมน ปิยะธนาธร) — Founder & CEO | นักบัญชีผู้เชี่ยวชาญด้านภาษี · ประสบการณ์ด้านบัญชีกว่า 20 ปี เชี่ยวชาญด้านภาษี การวางระบบบัญชี และการดูแลบัญชีสำหรับธุรกิจออนไลน์
เปรียบเทียบห้างหุ้นส่วนสามัญและคณะบุคคลที่ไม่ใช่นิติบุคคล โครงสร้าง ภาษี และข้อแตกต่างที่สำคัญ
หลายคนสับสนระหว่างห้างหุ้นส่วนสามัญและคณะบุคคล มินนี่จะเปรียบเทียบให้ดูชัดๆ ค่ะ
นิยามตามกฎหมาย
ห้างหุ้นส่วนสามัญ (Ordinary Partnership)
ตามประมวลกฎหมายแพ่ง: บุคคลตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป ตกลงเข้ากัน เพื่อกระทำกิจการร่วมกัน โดยมีวัตถุประสงค์จะแบ่งปันกำไรอันเกิดจากกิจการ
คณะบุคคล (Group of Persons)
บุคคลตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป ตกลงเข้าทำกิจการร่วมกัน โดย ไม่มีวัตถุประสงค์แบ่งกำไร เช่น เพื่อจัดงาน เพื่อร่วมลงทุน
ตารางเปรียบเทียบ
| ประเด็น | ห้างหุ้นส่วนสามัญ | คณะบุคคล |
|---|---|---|
| วัตถุประสงค์ | แบ่งปันกำไร | ไม่แบ่งกำไร |
| สถานะทางกฎหมาย | ไม่ใช่นิติบุคคล | ไม่ใช่นิติบุคคล |
| ความรับผิด | ไม่จำกัด ร่วมกัน | ไม่จำกัด ร่วมกัน |
| ภาษีเงินได้ | บุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด.90) | บุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด.90) |
| เลขผู้เสียภาษี | ขอเลขใหม่ 13 หลัก | ขอเลขใหม่ 13 หลัก |
| สมาชิก | หุ้นส่วน | คณะบุคคล |
| การจดทะเบียน | จดที่ DBD ก็ได้ | ไม่ต้องจด DBD |
| สลายตัว | ตามข้อตกลง/กฎหมาย | ตามข้อตกลง |
ข้อแตกต่างสำคัญ
1. วัตถุประสงค์การแบ่งกำไร
- ห้างหุ้นส่วนสามัญ: มีวัตถุประสงค์แบ่งกำไรชัดเจน
- คณะบุคคล: ไม่ได้มีวัตถุประสงค์แบ่งกำไร อาจร่วมจัดกิจกรรม หรือลงทุนเพื่อรับดอกผลร่วมกัน
2. การประกอบกิจการ
- ห้างหุ้นส่วนสามัญ: ทำธุรกิจหารายได้ เช่น ขายของ ให้บริการ
- คณะบุคคล: มักใช้กับการลงทุน รับดอกเบี้ย ค่าเช่า หรือกิจกรรมเฉพาะกิจ
ภาษีของทั้งสอง
ทั้ง 2 รูปแบบ เสียภาษีในรูปแบบเดียวกัน คือ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
ขั้นตอนการเสียภาษี
- รวมรายได้ทั้งหมดของห้าง/คณะ
- หักค่าใช้จ่าย (ตามประเภทเงินได้)
- หักค่าลดหย่อน (60,000 บาท สำหรับห้าง/คณะ)
- คำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า
- ยื่น ภ.ง.ด.90 ภายใน 31 มีนาคม
กำไรที่แบ่งให้สมาชิก
- ได้รับยกเว้นภาษี (ไม่ต้องเสียภาษีอีก เพราะห้าง/คณะเสียแล้ว)
ตัวอย่างการใช้งาน
ห้างหุ้นส่วนสามัญ เหมาะกับ
- ร้านอาหาร 2-3 หุ้นส่วน
- ร้านเสริมสวย หุ้นกัน
- กิจการรับเหมาก่อสร้างเล็กๆ
- ฟรีแลนซ์ทำงานคู่
คณะบุคคล เหมาะกับ
- กลุ่มเพื่อนซื้อที่ดินรอขาย
- กลุ่มลงทุนหุ้นด้วยกัน
- กลุ่มจัดงานอีเวนต์ครั้งคราว
- เก็บค่าเช่าจากที่ดินกรรมสิทธิ์ร่วม
ข้อดี-ข้อเสีย
✅ ข้อดี
- ตั้งง่าย ไม่ต้องจดทะเบียน
- ค่าใช้จ่ายต่ำ
- เสียภาษีตามขั้นบุคคลธรรมดา (5-35%)
- กำไรที่แบ่งให้สมาชิก ไม่ต้องเสียภาษีอีก
❌ ข้อเสีย
- ความรับผิดไม่จำกัด (ทรัพย์สินส่วนตัวอาจถูกยึด)
- ความน่าเชื่อถือต่ำกว่านิติบุคคล
- ขอกู้ธนาคารยากกว่า
- ถ้ารายได้สูงมาก ภาษีอาจแพงกว่าบริษัท
เมื่อไหร่ควรเปลี่ยนเป็นบริษัท?
- รายได้รวม เกิน 1.5-2 ล้านบาท/ปี
- ต้องการแยกทรัพย์สินส่วนตัว-กิจการ
- ต้องการความน่าเชื่อถือมากขึ้น
- มีแผนขยายธุรกิจ ขอกู้ หรือหาผู้ร่วมลงทุน
สรุป
ห้างหุ้นส่วนสามัญและคณะบุคคล ต่างกันที่วัตถุประสงค์แบ่งกำไร แต่เสียภาษีเหมือนกัน เหมาะกับธุรกิจขนาดเล็กที่ยังไม่ต้องการจดบริษัทค่ะ
ติดต่อ Dework Accounting เพื่อรับคำปรึกษาด้านบัญชีและภาษี